Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), Louise Mushikiwabo, yatangaje imigabo n’imigambi azashyira imbere naramuka yongeye kugirirwa icyizere cyo kuyobora uyu muryango, yibanda ku gukemura ibibazo byugarije isi, guteza imbere urubyiruko, ubukungu, ikoranabuhanga ndetse no gukomeza guteza imbere ururimi rw’Igifaransa.
Kuri uyu wa 30 Kamena 2026, abakandida bane bahatanira kuyobora OIF bamurikiye Abaminisitiri b’Ububanyi n’Amahanga b’ibihugu biwugize imigabo n’imigambi yabo mu nama yabereye i Paris mu Bufaransa. Uretse Mushikiwabo, abandi bahatanira uyu mwanya ni Juliana Amato Lumumba wo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Coumba Ba wo muri Mauritanie na Dacian Cioloș wo muri Roumanie.
Mushikiwabo ashaka OIF ifite ijambo rikomeye ku ruhando mpuzamahanga
Mu ijambo rye, Mushikiwabo yavuze ko yifuza gukomeza gukorera OIF, ashimangira ko intego ye ari ukugira uyu muryango ijwi rikomeye mu gukemura ibibazo mpuzamahanga no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage bawugize.
Yagaragaje ko kuva yatangira kuyobora OIF mu 2019, yashyize imbere imicungire myiza y’ingengo y’imari, umutungo n’abakozi, ibintu yavuze ko byemezwa n’igenzura ngarukamwaka ryagiye rikorwa.
Yanagarutse ku kuba Burkina Faso, Mali na Niger zaravuye muri OIF, avuga ko icyo cyemezo cyaturutse ku bibazo bya politiki byabaye muri ibyo bihugu aho kuba amakosa y’umuryango, anashimangira ko OIF ikomeje kubifungurira amarembo igihe byakwifuza kuwugarukamo.
Mushikiwabo yavuze kandi ko isi iri mu bihe by’impinduka zihuse, bityo OIF ikwiye kongera ubushobozi bwayo, cyane cyane mu rwego rw’imari, no gutuma Abaminisitiri b’Ububanyi n’Amahanga b’ibihugu biwugize bahura kenshi kugira ngo bafatanye gushakira ibisubizo ibibazo bivuka.

Mushikiwabo yifuza OIF ishyira imbere ibiganiro n’ubwumvikane
Mu rwego rwa politiki, Mushikiwabo yavuze ko naramuka atowe azakomeza gushyira imbere ibiganiro nk’inzira yo gukemura amakimbirane n’ibibazo biterwa n’impinduka z’ubutegetsi budashingiye kuri demokarasi.
Yasobanuye ko OIF yamaze gushyiraho uburyo bwo gukurikiranira hafi ibihugu bihura n’ibibazo, hagamijwe kubifasha kubishakira ibisubizo binyuze mu biganiro no gukomeza ubufatanye.
Ati: “Ibibazo ntibigira imipaka. Ibyorezo ntibigira imipaka. N’imihindagurikire y’ikirere ntigira imipaka. Kubibonera ibisubizo bisaba ubufatanye mpuzamahanga buvuguruye.”
Guhanga imirimo no kwinjiza urubyiruko mu bukungu bw’ikoranabuhanga
Mushikiwabo yavuze ko muri manda itaha azongera imbaraga mu mishinga ifasha urubyiruko kubona ubumenyi n’akazi, irimo gahunda ya D-Clic ihugura urubyiruko mu ikoranabuhanga na CAP Innovation ifasha ba rwiyemezamirimo bakizamuka.
Yavuze ko hagati ya 2024 na 2026, urubyiruko rusaga ibihumbi 26 rwungukiye muri iyo mishinga, aho abarenga 40% muri bo bamaze kubona akazi.
Yongeyeho ko mu gihe cya manda ya gatatu azashyira imbaraga mu gutegurira ibihugu gukoresha neza ubwenge buhangano (Artificial Intelligence), kugira ngo abaturage babashe kububyaza umusaruro.
Mu rwego rwo kongera ubushobozi bw’uyu muryango, Mushikiwabo yavuze ko azakomeza gushaka inkunga mu rwego rw’abikorera no gushishikariza ibihugu gutanga imisanzu yabyo ku gihe.

Yasezeranyije u Rwanda gukomeza guteza imbere Igifaransa
Mu bibazo yabajijwe, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane w’u Rwanda, Amb. Olivier Nduhungirehe, yashimiye Mushikiwabo uruhare yagize mu guteza imbere imyigishirize n’imikoreshereze y’Igifaransa mu Rwanda, amubaza icyo ateganya gukora muri manda ya gatatu.
Mu gusubiza, Mushikiwabo yavuze ko OIF izakomeza gufasha u Rwanda n’ibindi bihugu kongera abarimu b’Igifaransa, guhugura abari basanzwe, no gukoresha ikoranabuhanga ndetse n’ubwenge buhangano mu myigishirize.
Yashimangiye ko hakenewe kongera amafaranga ashorwa muri gahunda zo guteza imbere Igifaransa, agaragaza ko OIF ikwiye gukurikiza urugero rw’indi miryango mpuzamahanga yashoye cyane mu guteza imbere indimi zayo.
Amatora azabera muri Cambodge
Amatora y’Umunyamabanga Mukuru wa OIF ateganyijwe kubera mu nama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma zigize uyu muryango, izabera i Phnom Penh muri Cambodge mu Ugushyingo 2026.
Mushikiwabo aramutse yongeye gutorerwa kuyobora OIF, yaba akomeje manda ye ya gatatu ku buyobozi bw’uyu muryango kuva yawugeraho muri Mutarama 2019.










